Op de digitale deelgemeentepagina van 7 december 2011 lazen wij dat de omgevingsvergunning voor het kappen van 19 populieren was verleend. ‘Bomen zijn ziek’, stond er in de aanvraag (26 oktober 2011). De verleende vergunning repte niet over ziekte. Nu was de reden voor het kappen van de bomen als volgt omschreven: ‘een aantal bomen staat scheef en levert gevaar op. Een aantal moet wijken voor nieuwbouw’. Hierop verzochten wij de deelgemeente om aanvullende informatie. Wij ontvingen 2 pagina’s van de bomenrapportage van een boomadviesbureau met de beoordeling van slechts 7 populieren. Hoe zat het met de overige 12 bomen? De beoordeling daarvan ontbrak.

Summier
Wij verzochten de deelgemeente om het volledige rapport van het boomadviesbureau inzake de populieren aan de Ringdijk 20. Een medewerker stuurde ons aanvullende gegevens, maar dit rapport behandelde slechts 7 bomen. Van de werf ontvingen we op verzoek het advies. Maar dit verslagje was zo summier en algemeen, dat we nog steeds niets wijzer waren geworden. Een werfmedewerker verwees ons daarop naar de opsteller van de bomenrapportage. Deze liet per e-mail weten: “Ik ben niet bekend met de inhoud van de kapaanvraag. Voor aanvullende informatie zult u zich daarom moeten wenden tot de aanvrager of de vergunningverstrekker.” De ontbrekende gegevens hebben wij niet boven water kunnen krijgen.

De 19 populieren bestonden uit 8 Canadese populieren (Populus x canadensis) en 11 Italiaanse populieren (Populus nigra ‘Italica’). Van deze bomen waren 6 Canadese populieren en 1 Italiaanse populier individueel beoordeeld door een medewerker van een boomadviesbureau. Ook wij hadden een kijkje genomen bij de bomen. De meeste Italiaanse populieren stonden gewoon netjes recht. Bovendien is deze soort veel minder takbreukgevoelig dan de Canadese populier.

Voorbarig
Dat de bomen in de weg zouden staan voor de nieuwbouw van een overdekte speelvoorziening, is klinkklare onzin: het gebouw komt op ruime afstand van de bomen te staan. Dat is ook duidelijk te zien op de tekening op pagina 10 van het bestemmingsplan Plaswijckpark. Bovendien: het projectbestemmingsplan ‘Overdekte speelvoorziening Plaswijckpark’ is nog niet onherroepelijk. Het vaststellingsbesluit inzake dit plan lag tot en met 10 februari 2012 ter inzage. Om dan de bomen nú al te kappen, vinden wij erg voorbarig. Verder vroegen wij ons af of de aanvrager van de vergunning in het bezit is van een ontheffing op de Flora- en Faunawet, aangezien er vleermuizen – een beschermde diersoort – in het gebied aanwezig zijn.

Aan: Rotterdamse deelgemeenten
Tav: Dagelijks Bestuur en raadsleden
Ond: motie gemeenteraad Rotterdam 26/01/12

Rotterdam, 14 februari 2012,

Geachte mevrouw, mijnheer,

Graag maken wij u attent op een, recent, door de gemeenteraad van onze stad aangenomen motie. De uitvoering van deze motie zal een eenvoudige maar doeltreffende bijdrage leveren in het streven naar een groenere woon- en leefomgeving.

U begrijpt dat wij, de Bomenridders, bijzonder zijn ingenomen met deze ontwikkeling en niet kunnen en willen wachten tot een en ander bestuurlijk, ambtelijk en politiek is doorgedrongen tot op alle besluitvorming- en uitvoeringsniveaus. Vandaar onze brief.

Wij doen een dringend beroep op u allen om uitvoering en naleving van het door de motie beoogde beleid per onmiddellijk van kracht te laten zijn binnen uw invloedssfeer. Eenvoudig geformuleerd; geef geen enkele kapvergunning meer af zonder de verplichting tot herplant.
Zoals van ons verwacht mag worden pleiten wij voor een vorm van herplant die recht doet aan de balans tussen te verwijderen groen en te herplanten groen. Eén op één is in onze beleving meestal niet genoeg.

Mogen wij op uw medewerking rekenen?

In afwachting van uw (RE)actie,

Met groene groet,

bestuur de Bomenridders,

Isolde van Overbeek
Jaap van Oostendorp
Jeanne van der Velden
Pim Janse

Uitvoeringsprogramma
De Werkgroep Groen Charlois, bestaande uit één bewoner per wijk en vertegenwoordigers van bij groen betrokken organisaties, zal het dagelijks bestuur van de deelgemeente Charlois gevraagd en ongevraagd advies geven op het gebied van groenonderhoud. Ook gaat zij de met de aanbevelingen aan de slag die in hoofdstuk 7 van de Groenota zijn opgesomd. De werkgroepleden stellen een zogenoemd uitvoeringsprogramma op. Dat wil zeggen: de aanbevelingen (wat gaan we doen) worden vertaald naar concrete acties (hoe gaan we het doen).

Tijdens de eerste bijeenkomst op donderdag 26 januari waren vier bewoners aanwezig en een vertegenwoordigster van stichting De Bomenridders. Twee bewoners hadden zich afgemeld. Na het welkomstwoord van Ed Goverde stelde iedereen zich voor en sprak haar of zijn verwachting uit. Vervolgens maakten de portefeuillehouders Ed Goverde en Alaattin Erdal, twee beleidsambtenaren, een landschapsarchitect en de beheerder van de werf Charlois afspraken met de werkgroepleden.

Het kernteam legt uit wat de bedoeling is van het uitvoeringsprogramma, bestaande uit 10 doelen (aanbevelingen).

Complete grow kit
Zo zal er om te beginnen één keer in de 6 weken een vergadering plaatsvinden. Uit de groennota zijn 10 onderwerpen gekozen waaraan gewerkt gaat worden, zoals ‘groene erfafscheidingen’, ‘vergroening versteende wijken’ en ‘siergroen op beeldbepalende locaties’. De werkgroep krijgt begeleiding van een kernteam, bestaande uit twee beleidsambtenaren, een landschapsarchitect en de werfbeheerder.

Als huiswerk mogen de werkgroepleden een plattegrond van de deelgemeente Charlois inkleuren. Waar mag het groener? Welke terreintjes komen in aanmerking voor zelfbeheer? Waar is behoefte aan ecologische verbindingen? Vol ideeën en met een ‘complete grow kit‘, een cadeautje van de deelgemeente, ging de kersverse werkgroep naar huis.

Zie ook: Werkgroep Groen Charlois van start

Aan de Bergschenhoekseweg ligt het zogeheten Productiebos, een perceel van ruim 3 hectare. Stichting Natuurbescherming Vlinderstrik koestert dit bos als buffer tegen de herrie van de hogesnelheidslijn, die op zo’n 250 m afstand langsdendert, en als afvanger van het vele fijn stof, uitgestoten door het nabije weg- en vliegverkeer. Ook broeden er verschillende (roof)vogels. De deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek heeft echter andere plannen met deze houtopstand en vroeg in april 2010 een vergunning aan voor het kappen van 27 populieren. De strijd om deze bomen te behouden duurt tot de dag van vandaag. “De deelgemeente is al sinds 2000 bezig om dit bos om zeep te helpen,” vertelt Jan Ochtman.

Baggerdepot
De komst van een baggerdepot, het Verdrag van Chicago: het deelgemeentebestuur haalde al eerder truken uit de kast om de bomen aan de Bergschenhoekseweg te laten omzagen. De reden voor de aangevraagde kapvergunning voor 27 populieren uit april 2010 luidde: “De bomen zijn dood of verkeren in slechte conditie, en er wordt geen herstel verwacht.” Stichting Natuurbescherming Vlinderstrik betwistte dit en diende een zienswijze in - en vervolgens een bezwaar, toen de vergunning op 2 november 2010 werd verleend.

Na de hoorzitting van 1 februari 2011 bracht de bezwaarschriftencommissie direct advies uit. Maar het dagelijks bestuur nam alle tijd om zich hierover te buigen en tot een besluit te komen. Intussen begonnen houthakkers begin maart vast met het rooien van de populieren. Vlinderstrikvoorzitter Jan Ochtman trof daarop als de wiedeweerga een voorlopige voorziening bij de rechtbank. Het kappen werd tot de zitting op 9 maart stilgelegd.

Boomcontrolerapport
De rechter stelde de natuurbeschermingsorganisatie in het gelijk wat betreft de redenen om de populieren te kappen. Dat de bomen ziek zouden zijn of in een slechte conditie zouden verkeren, was inderdaad niet terug te vinden in het boomcontrolerapport van de werf Hillegersberg-Schiebroek. Wel zou de veiligheid van bezoekers van het bos en de langsrijdende landbouwer in het geding zijn. Voor het treffen van een voorlopige voorziening zag de rechter daarom geen aanleiding.

Torenvalken
Kennelijk moet het productiebos koste wat kost worden gekapt, want de deelgemeente laat geen gelegenheid onbenut om de kaplieden op pad te sturen. Zodra bleek dat er geen sprake was van een voorlopige voorziening, verschenen weer mensen met een hoogwerker aan de Bergschenhoekseweg. Dat inmiddels het broedseizoen was ingeluid en een paartje torenvalken zich in het bosje had genesteld, maakte geen enkele indruk. Een inspecteur van de Algemene Inspectiedienst (AID) moest samen met Stichting Natuurbescherming Vlinderstrik de rooiwerkzaamheden stopzetten.

De moed zonk natuurbeschermer Jan Ochtman in de schoenen bij de gedachte aan het einde van het broedseizoen. “Als wij verder niets doen, wordt er na 15 juli weer driftig op los gehakt.” In beroep gaan was een optie. Maar de voorzitter zei zich tienmaal te bedenken: “Dit zou een totaalbedrag van € 906,00 betekenen, alleen al voor de rechtbank.” Stichting De Bomenridders schoot daarop financieel te hulp.

Tussenuitspraak
Stichting Natuurbescherming Vlinderstrik ging op 3 mei 2011 in beroep. De rechter heeft hierover op 20 januari jongstleden een tussenuitspraak gedaan. Hij noemde het boomcontrolerapport ‘inconsistent’. Dat de populieren een gevaar zouden vormen, is in geen enkel rapport vastgelegd. Evenmin is er sprake van een klacht van de landbouwer die langs het productiebos rijdt. Bij deze voorlopige uitspraak trof de rechter meteen een voorlopige voorziening: er mag niet worden gekapt tot en met het tijdstip waarop de einduitspraak wordt gedaan. Hij achtte deze maatregel nodig, omdat de deelgemeente vóór 1 februari de overige bomen wil rooien (door tussentijdse rooiwerkzaamheden zijn er inmiddels al zo’n 9 van de 27 bomen verdwenen).

Hoogwerker
Stichting De Bomenridders feliciteerde Jan Ochtman met het behaalde resultaat en de bemoedigende uitkomst. Maar de hoogwerker stond alweer klaar. Niets of niemand weerhoudt de bomenslopers. ”De rooiwerkzaamheden zullen hervat worden,” meldden zij, lak hebbend aan rechterlijke uitspraken, gealarmeerde torenvalken en luid roepende grote bonte spechten. De voorzitter van de Vlinderstrik belde subiet de rechter en deed aangifte bij het Regionaal Milieuteam van onrechtmatig gerooide bomen. Op last van de rechtbank werden de werkzaamheden op dinsdag 24 januari stilgelegd. Voor hoelang?

Het fraaie Productiebos dient als groene buffer voor de omgeving

Nieuwe bomen voor Boezemweg
Vier uit veiligheid gekapte abelen worden vervangen

In maart/april, voordat het plantseizoen eindigt, komen vier nieuwe bomen terug op de Boezemweg.

Welk type boom er terug komt, wordt nog onderzocht. Voordat de vier bomen geplant worden, voert Gemeentewerken een onderzoek uit naar de ondergrond van de groeiplaatsen aan de Boezemweg. Door de tegelverharding worden zware eisen gesteld aan de nieuw te planten bomen.

Abelen
De vier nieuwe bomen worden geplant ter vervanging van de vier oude abelen die in de nacht van 5 op 6 januari noodgedwongen gekapt zijn. Op donderdagavond 5 januari waaide tijdens een flinke storm een van de abelen om. De abeel viel op de bovenleiding van de tram en daarbij raakte een vrouw lichtgewond. De Boezemweg is tot diep in de nacht om veiligheidsredenen afgesloten voor al het verkeer.

Inspectie
De brandweercommandant heeft samen met de boomdeskundige van Gemeentewerken de situatie aan de Boezemweg die nacht beoordeeld en de abelen geïnspecteerd. De omgewaaide boom bleek ernstig aangetast te zijn door bruinrot. Bij bruinrot vestigen schimmels zich in de binnenste kern van de boom, met rotting tot gevolg. Van buitenaf is hier vaak niets van te zien. Deze aantasting maakt de boom erg kwetsbaar en deze kan daardoor ogenschijnlijk spontaan afbreken.

Naast de omgewaaide boom stonden nog drie abelen. Na inspectie bleek ook een tweede boom ondergronds aangetast en een derde boom had plekken onder de schors. Bij het kappen van deze bomen kwam de vierde boom nu vrij te staan, met meer windvang tot gevolg. In eerste instantie hoopte men de boom te kunnen behouden door deze kort te snoeien, maar door de sterke wind en uit veiligheidsoogpunt moest ook deze boom worden gekapt.

Zorgplicht bomen
In Nederland kent men een zorgplicht voor bomen. Dat houdt in dat iedere eigenaar verantwoordelijk is voor de veiligheid in algemene zin rondom de boom. Bij de zorgplichtschouw in 2009 is gebleken dat de vier abelen vanwege hun leeftijd en gezondheid voor 2015 vervangen moesten worden. De beheerder van de Werf Kralingen-Crooswijk: “We proberen bomen zo lang mogelijk in stand te houden, maar soms ontstaat er een gevaarlijke situatie waardoor wij genoodzaakt zijn tot kap over te gaan.”

Noodkap
Ondanks de regelmatige veiligheidsinspecties kan het voorkomen dat een boom een direct gevaar voor de omgeving vormt. In dat geval mag de gemeente – op advies van de gemeentelijke boomdeskundige – een boom vellen zonder de kapvergunningprocedure te doorlopen. Dit heet een noodkap. De boom wordt dan direct of anders binnen enkele dagen gekapt.

Portefeuillehouder Buitenruimte Jock Geselschap: “Groen is in Kralingen-Crooswijk heel belangrijk. Het is jammer dat deze mooie, oude bomen gekapt moesten worden. De omstandigheden waren in de nacht van 5 op 6 januari echter dusdanig extreem, dat de veiligheid op straat voorop stond. Gelukkig worden er binnenkort nieuwe bomen geplant, die ook weer tot mooie, oude bomen kunnen uitgroeien.”

Het PvdA-raadslid Rita Brons maakt zich ook zorgen over de mogelijke komst van een consumptiepaleis, maar dan vanuit het oogpunt ‘cultureel erfgoed’.  Zij heeft op 18 januari vragen gesteld aan het college. Zo wil Brons graag weten of het gemeentebestuur het advies van de welstandscommissie overneemt. Ook is zij benieuwd of het bestuur een inhaalslag wil maken wat betreft het behoud van monumentale gebouwen.

De platanen zijn dan qua omvang nog geen monument (dan moeten zij een omtrek hebben van minstens 361 cm), maar wel zijn zij onlosmakelijk verbonden met het vooroorlogse postkantoor.

Het eerste ontwerp van de architect Ben van Berkel voor het tot winkelwalhalla getransformeerde oude postkantoor (2008).

De enorme glazen pui aan de Meentzijde, de zogenoemde 'verticale foyer' van het definitieve ontwerp, laat geen plaats voor de platanen die er nu staan...

... maar het nieuwste ontwerp is aan de Coolsingelzijde ook wel erg kaal. Waar zijn de bomen gebleven?

 

Het gesloopte struikgewas tussen de Warande en de Herman Robbersstraat in Kralingen-Crooswijk

Bijna 2 jaar geleden sloegen bewoners in de deelgemeente Charlois alarm: daar werd op dat moment op grote schaal struikgewas weggehaald. Zonder dat mensen hiervan op de hoogte waren gesteld, of pas toen het te laat was en de struiken al verwijderd waren. Bewoners pikten dit niet en zij spraken in tijdens deelraadsvergaderingen. Ook De Bomenridders en de stadsvogeladviseur lieten van zich horen.

Regulier onderhoud
Een medewerker van de werf Kralingen-Crooswijk is verbaasd over de consternatie die is ontstaan naar aanleiding van de ontgroening tussen de Warande en de Herman Robbersstraat. “Het gaat om regulier onderhoud en gazonherstel, dat wordt normaliter niet gemeld,” legt hij uit. Als het om actieve bewoners gaat, licht hij de mensen mondeling in over wat er staat te gebeuren. Maar deze tuinen had hij ingeschat als ‘slaaptuinen’: mensen vertrekken ’s ochtends naar hun werk en komen ’s avonds weer terug. Bovendien kreeg de werfmedewerker de laatste 6 jaar nauwelijks respons van de bewoners aan de Johan de Meesterstraat, Bernardus Gewinstraat, Brussestraat en Carel van Nietveldstraat. Trouwens, als het nodig is, weten ze hem wel te vinden.

“Vorig jaar zijn de kopse kanten aangepakt,” vervolgt de medewerker van de werf Kralingen-Crooswijk. Daarvoor zijn vlinderstruiken teruggeplant. Dit jaar gaan de Cotoneasters (dwergmispels) eruit. “Die groeien namelijk erg hard en moeten twee keer per jaar worden gesnoeid. Ook zijn er klachten van omwonenden geweest dat de halfopen bergingen onder de huizen dichtgroeien.” In de plaats van de dwergmispelstruiken komen lage, bloeiende heesters terug, waarschijnlijk deze week of volgende week al.

Een bewoner kijkt beteuterd naar de graafmachine onder zijn balkon. Hij was juist blij met de struiken die inbrekers op afstand hielden.

Fysieke overlast
Op de vraag waarom de bewoners niet zijn geïnformeerd door de deelgemeente, antwoordt een medewerkster van de servicebalie dat de verantwoordelijkheid daarvoor bij Gemeentewerken ligt. Verder zegt ze hetzelfde als de man van de werf: regulier onderhoud wordt in principe niet gemeld. Alleen als bewoners fysieke overlast krijgen te verduren, bijvoorbeeld als zij hun auto niet meer in de straat kunnen parkeren, dan wordt daarover gecommuniceerd. Maar het schrikeffect - in dit geval veroorzaakt door het rigoureus verwijderen van struiken – valt niet onder dat criterium, aldus de servicebaliemedewerkster. Bewonersbrieven zijn bovendien kostbaar.

Waar servicebalie en werf het ook met elkaar over eens zijn, is dat je met een melding eerder onrust dan geruststelling creëert. Daarbij komt nog, dat er veel van dit soort projecten zijn, zo’n 20 per jaar.

Tijdens het stormachtige weer de dag ervoor was 1 abeel op de bovenleiding van de tram gevallen. Daarbij raakte ook een vrouw gewond. De werfmedewerker vertelde dat de wortels van de omgewaaide boom aangetast bleken te zijn door schimmels, met rotting tot gevolg. Een deskundige heeft de vervolgens de overige 3 abelen gecontroleerd. Die zijn terstond gekapt.

“Abelen krijgen ondergronds problemen als ze ouder worden,” licht de beheerder van de werf Kralingen-Crooswijk toe. Een boomtaxateur heeft de bomen direct na het ongeval beoordeeld. De omgewaaide abeel bleek te zijn ingerot bij de wortels. De boom daarnaast, richting Goudsesingel, was ook aangetast onderaan de stam. De taxateur kon een stalen pen 30 centimeter diep in het vermolmde hout steken. Daarom is die abeel ook gekapt. De boom die het dichtst bij de Goudsesingel stond, had plekken onder de schors. De boom die het verst van de Goudsesingel af stond, was nog vrij goed. Maar deze boom kwam nu wel vrij te staan, met meer windvang tot gevolg. In eerste instantie wilde men deze twee abelen behouden door ze kort te zetten (= heel sterk snoeien). Maar omdat het zo hard waaide, zijn deze bomen toch gekapt.

Bij de stamvoet van een aangetaste abeel is duidelijk de structuur van bruinrot te zien (foto: werf Kralingen-Crooswijk)

Het blijft echter jammer dat Kralingen-Crooswijk weer vier markante bomen armer is.

Het dagelijks bestuur van de deelgemeente Kralingen-Crooswijk liet ons in zijn brief van 17-3-2011 weten dat na het advies van de bezwaarschriftencommissie – die het bezwaar van De Bomenridders tegen de kap van 130 bomen en 1.637 m² bosplantsoen gegrond verklaarde – onderzoek was gedaan naar de noodzaak en herplantmogelijkheden. Daarna was een conceptplan ontworpen. Dat plan voldeed volgens het dagelijks bestuur aan ‘de maximaal haalbare groencompensatie’. Tot op heden weten wij echter niet wat dat groenplan concreet inhoudt (bijvoorbeeld het aantal terug te planten bomen), ook al adviseerde de bezwaarschriftencommissie dat de ‘te waarborgen herplant op een in de vergunning vast te leggen omvang en wijze zal plaatsvinden’. Evenmin is bekend wanneer de kaalslag aan het Toepad wordt gecompenseerd. Ook is nog steeds onduidelijk of de Amerikanen naar het Toepad komen of niet.

Ondanks dat De Bomenridders door de bezwaarschriftencommissie in het gelijk waren gesteld, gaf het dagelijks bestuur in februari 2011 groen licht voor de kap. Met als reden: de bouwvergunning was verleend en onherroepelijk geworden. Echter: op het moment dat het dagelijks bestuur dit aan ons schreef, was de bouwvergunning nog níet onherroepelijk. Op 12 maart 2011 werden de bomen en struiken aan het Toepad omgezaagd. Vervolgens lieten de Amerikanen doodleuk weten liever naar Duitsland te gaan.

Het dagelijks bestuur van de deelgemeente Kralingen-Crooswijk zou zich écht hard moeten maken en eisen dat het totale aantal omgehakte bomen en struiken wordt teruggeplant.

De Bomenridders dienden op 6 april 2010 een zienswijze in tegen de aangevraagde kapvergunning voor 130 bomen en 1.637 m² bosplantsoen in verband met het bouwrijp maken van een terrein aan het Toepad. Wij wonnen informatie in bij de deelgemeente en de bouwinspecteur. Op het terrein zouden een kantoorgebouw, parkeergarage en gebouwen voor opslag komen. Volgens de bouwinspecteur ging het niet om een bouwvergunning, maar om een vrijstellingsbesluit. Omdat de Van Ghentkazerne (Toepad 120) wilde uitbreiden, werd het bestemmingsplan aangepast. De bouwplannen pasten daardoor binnen het bestemmingsplan. Maar van een verleende bouwvergunning was vooralsnog geen sprake. Wij vonden het daarom erg voorbarig om de bomen al te kappen.

Aan het Toepad verdwenen in januari 2011 al 56 bomen en 1.250 m² bosplantsoen voor de bouw van een clubhuis en de aanleg van een speeltuin voor hockeyvereniging Leonidas. Ondertussen waren de verhuisplannen van de hockeyclub op losse schroeven komen te staan, omdat de grond van het oude complex nog steeds niet was verkocht. Wij vreesden eenzelfde debacle met de Van Ghentkazerne en verzochten in onze zienswijze het dagelijks bestuur van de deelgemeente Kralingen-Crooswijk de kapvergunning te weigeren.

Maar het bestuur trok zich hier niets van aan en verleende op 16 juni 2010 de kapvergunning. Ook al was de bouwvergunning nog steeds niet verleend, zoals wij van de bouwinspecteur vernamen. Inmiddels had ook Leonidas weer een kapvergunning aangevraagd, ditmaal voor nog eens 44 bomen, ook al waren er al 56 bomen in maart omgehakt, inclusief het nodige bosplantsoen.

Wij vonden het verlenen van de vergunning een onbezonnen en onzorgvuldig besluit en dienden eind juli een bezwaar in. De secretaris van ATV Toepad, bij wie wij steun zochten, liet weten het verlies aan groen aan het Toepad ook te betreuren. Maar hij beschouwde de komst van het Amerikaanse legercentrum na jarenlange voorbereiding als een voldongen feit, zodat wij alleen in de strijd stonden.